Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Łodzi został powołany w sierniu 1991 roku, zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki nr 36 z dnia 29.12.1992r., jako jeden z 12 oddziałów terenowych Ośrodka Dokumentacji Zabytków w Warszawie.

Terenem działania Ośrodka jest Region Łódzki, a w odniesieniu do programów resortowych makroregionalny obszar kulturowy (Ziemia Łęczycko - Sieradzka). Ośrodek w swojej strukturze organizacyjnej uwzględnia nową rolę Państwowej Służby Konserwatorskiej, stanowiąc jej zaplecze merytoryczne. Generalnie, Ośrodek realizuje cele związane z przygotowaniem merytorycznych podstaw ochrony, szeroko pojmowanego krajobrazu kulturowego o zróżnicowanej strukturze, którego zachowanie stanowi warunek kontynuacji tradycji kulturowych i narodowych.

Praktycznie podejmowane są następujące działania:

• Stała penetracja, inwentaryzacja i badania cech środowiska kulturowego, w tym zagadnień urbanistycznych, ruralistycznych, archeologicznych i architektonicznych;
• Studia krajobrazu kulturowego oraz założeń polityki ochrony regionów i subregionów;
• Rekonstrukcje etapów rozwoju i analizy przekształceń środowiska kulturowego. Rejestracja procesów i zagrożeń;
• Interpretacja danych - materiałów źródłowych, kartograficznych i planistycznych;
• Gromadzenie danych i materiałów dokumentacyjnych z obszaru regionu historycznego. Opracowanie ich i aktualizacje na podstawie studiów własnych i zleconych. Przygotowywanie wydawnictw w zakresie dziedzictwa kulturowego;
• Wprowadzanie nowych form rejestrowania informacji służących zadaniom ośrodka (zdjęcia lotnicze, fotogrametria, rejestracja video, informacja i komputerowy bank danych);
• Opracowywanie wytycznych konserwatorskich oraz konsultowanie prac przy opracowywaniu i aktualizacji planów miejscowych i regionalnych;
• Dokonywanie ocen wpływu planowania inwestycji oraz realizowanych planów miejscowych i regionalnych na środowisko kulturowe;
• Opracowywanie raportów o stanie środowiska kulturowego regionu;
• Prowadzenie konsultacji dla Państwowej Służby Ochrony Zabytków oraz wnioskowanie o wpisanie dobra kultury lub zespołów chronionych do rejestru zabytków.